Ustaw jako stronŕ startow╣ Dodaj do ulubionych
logo






DK Boguszowice
rybnik.com.pl
Rybnik.eu
PZW Boguszowice
Piekarnia Kristof
Spółdzielnia Mieszkaniowa












´╗┐

KWK Jankowice


Na terenie Ziemi Rybnickiej g├│rnictwo w─Öglowe zacz─Ö┼éo rozwija─ç si─Ö na prze┼éomie XVIII i XIX wieku i to wy┼é─ůcznie w kilku o┼Ťrodkach, np. w Niewiadomiu (1790), w D─Öbie┼äsku (1799) czy w Rydu┼étowach (1806). W najbli┼╝szych okolicach samego miasta Rybnika powa┼╝ne poszukiwania z┼é├│┼╝ w─Öglowych wykona┼é oko┼éo 1850 roku profesor geologii Adolf Fryderyk R├Âmer. W ko┼äcu XIX wieku do inwestowania na tym terenie zacz─ů┼é przymierza─ç si─Ö hrabia (od 1901 r. - ksi─ů┼╝─Ö) Gwidon Henckel von Donnersmarck (1830-1916), kt├│ry sta┼é na czele jednego z najpot─Ö┼╝niejszych niemieckich rod├│w przemys┼éowych na ┼Ül─ůsku. W 1897 roku, po przeprowadzeniu kolejnych wierce┼ä, uzyska┼é odpowiednie nadania g├│rnicze oraz kupi┼é oko┼éo 45 km grunt├│w na terenie Chwa┼éowic, Boguszowic, Micha┼ékowic i Jankowic. Po uruchomieniu kopalni "Donnersmarck" (obecnie KWK "Chwa┼éowice") w Chwa┼éowicach prowadzone by┼éy dalsze badania geologiczne w kierunku po┼éudniowym, na obrze┼╝ach Boguszowic, kt├│rych wyniki zadecydowa┼éy o podj─Öciu plan├│w budowy kolejnej kopalni. 

Budow─Ö nowej kopalni ksi─Öcia Donnersmarcka rozpocz─Öto w lipcu 1913 roku. R├│wnocze┼Ťnie z budow─ů tor├│w kolejowych do Chwa┼éowic, w celu nawi─ůzania do dobrze rozwini─Ötej w tym czasie sieci kolejowej, rozpocz─Öto prace wst─Öpne na powierzchni. Potrzebn─ů energi─Ö elektryczn─ů doprowadzano dwoma kablami z centrali elektrycznej kopalni "Donnersmarck", za┼Ť wod─Ö gospodarcz─ů pobierano z s─ůsiednich staw├│w za pomoc─ů pomp "nap─Ödzanych lokomobilami". Po uruchomieniu innych niezb─Ödnych obiekt├│w, jak: warsztaty, stacja rozdzielcza energii elektrycznej, ┼éa┼║nia, komora ko┼éowrotu, a p├│┼║niej tartak, przyst─ůpiono 1 sierpnia 1913r. do g┼é─Öbienia szybu I, o ┼Ťrednicy 6,6m, metod─ů wprasowywania tubing├│w. Z uwagi na du┼╝y dop┼éyw wody, wstrzymano roboty na g┼é─Öboko┼Ťci 38m; wznowiono je w czerwcu 1915 r. - dzi─Öki zastosowaniu metody zamra┼╝ania g├│rotworu. 30 kwietnia 1916r. zg┼é─Öbiono szyb do poziomu 165m, a po up┼éywie jednego roku, 1 maja 1917r. - do poziomu 250m. Sto metr├│w od szybu I za┼éo┼╝ono budow─Ö szybu II. Szyb ten, o ┼Ťrenicy 6,6m, rozpocz─Öto g┼é─Öbi─ç 25 pa┼║dziernika 1913r., a w grudniu tego┼╝ roku za┼éo┼╝ono podszybie na poziomie 165m (do kwietnia 1930r. szyb pog┼é─Öbiono do poz. 250m). Szyb budowano w obudowie murowanej, z wyj─ůtkiem dw├│ch odcink├│w o ┼é─ůcznej d┼éugo┼Ťci oko┼éo 100m gdzie, zastosowano obudow─Ö tubingow─ů.
Po przygotowaniu podszybia na poziomie 165m w szybie II przyst─ůpiono do rob├│t przygotowawczych w pok┼éadach G, H, J, K, L (pok┼éady grupy siod┼éowej - obecna numeracja 503-507)- przekopami p─Ödzonymi w kierunku wschodnim. Po prawie dwu i p├│┼é latach prac przyst─ůpiono do wydobycia. Pierwszy w─Ögiel wyci─ůgni─Öto na powierzchni─Ö 21 czerwca 1916 roku. Ta najm┼éodsza kopalnia Donnersmarck├│w otrzyma┼éa, ze wzgl─Ödu na istniej─ůce wtedy realia historyczne, niemiecka nazw─Ö "Feldmarschall Bl├╝chersh├Ąchte", co znaczy "Szyby feldmarsza┼éka Bl├╝chra".

 

Jeszcze w pierwszym roku dzia┼éalno┼Ťci kopalnia wydoby┼éa 13826 ton w─Ögla przy za┼éodze licz─ůcej 350 os├│b. Wydr─ů┼╝enie upadowej w pok┼éadzie H z poz. 165m do poziomu 250m i po┼é─ůczenie jej z szybem I pozwoli┼éo na uzyskanie z dniem 1 maja 1917 r. normalnych warunk├│w przewietrzania pr─ůdem obiegowym na poziomie 250m. Po uko┼äczeniu konstrukcji wie┼╝y szybu I (luty 1919r.) i postawieniu drewnianego nadszybia z prowizoryczn─ů sortowni─ů oraz uruchomieniu parowej maszyny wyci─ůgowej rozpocz─Öto ci─ůgnienie w─Ögla z "ob┼éo┼╝onych filar├│w w pok┼éadzie G na zawa┼é". W pa┼║dzierniku 1921 r. spali┼éy si─Ö drewniane obiekty przy szybie I i dalsze wydobycie kontynuowano za pomoc─ů urz─ůdze┼ä tymczasowych. Po uruchomieniu przy szybie I murowanej sortowni, nowych urz─ůdze┼ä prze┼éadowczych oraz drugiej, elektrycznej maszyny wyci─ůgowej - co mia┼éo miejsce w po┼éowie 1925r. - wzros┼éo wydobycie kopalni. W 1926r. wydobyto 554 297 ton, przy za┼éodze licz─ůcej 1672 ludzi. 11 kwietnia 1927r rozpocz─Öto dr─ů┼╝enie szybu III o ┼Ťrednicy 6,5m, zwanego tak┼╝e "Szyb Ks. J├│zef Poniatowski". W styczniu 1929 zg┼é─Öbiono go do poziomu 100m , za┼Ť po dalszych o┼Ťmiu miesi─ůcach do poziomu 165m. Szyb ten, oddalony od szyb├│w I i II o ok.1,5km budowany by┼é jako wydechowy i mia┼é ponadto s┼éu┼╝y─ç do opuszczania drewna oraz podsadzki p┼éynnej dla partii po┼éudniowej. Funkcje te pe┼éni do dnia dzisiejszego. Dzi─Öki powstaniom ┼Ťl─ůskim i wynikiem plebiscytu cz─Ö┼Ť─ç G├│rnego ┼Ül─ůska wr├│ci┼éa do Polski; w tym tak┼╝e Ziemia Rybnicka wraz z kopalniami nale┼╝─ůcymi do rodu Donnersmarck.

Po przej─Öciu Boguszowic przez w┼éadze polskie latem 1922 roku nazw─Ö kopalni spolszczono na "Szyby Bl├╝chera" (u┼╝ywano te┼╝ nazwy "Kopalnia Bl├╝cher"). Kiedy Rada Gminy Boguszowice w 1932 roku wyst─ůpi┼éa do w┼éadz powiatu o zmian─Ö nazwy kopalni, uwa┼╝aj─ůc, ┼╝e marsza┼éek niemiecki z czas├│w wojen napoleo┼äskich Gebhard Bl├╝cher (1742-1819) nie jest odpowiednim patronem i zaproponowa┼éy nazw─Ö "Kopalnia genera┼éa Pu┼éaskiego", w├│wczas kierownictwo koncernu Donnersmarcka uprzedzi┼éo ca┼é─ů t─Ö polityczn─ů dyskusj─Ö i za zgod─ů Urz─Ödu Wojew├│dzkiego, w 1934 roku, zmieni┼éo nazw─Ö kopalni na "Kopalnia Jankowice". I tak ju┼╝ zosta┼éo do dnia dzisiejszego.

Jedna z wydanych w 1925 roku publikacji tak charakteryzuje ├│wczesn─ů kopalni─Ö "Jankowice":
"Kopalnia le┼╝y w┼Ťr├│d lasu sosnowego i wskazuje ju┼╝ dzisiaj po kilku latach administracji na szeroko zakre┼Ťlony rozw├│j. Dobrze utrzymywane brukowane ulice, pi─Ökne domy urz─Ödnicze i robotnicze, nowoczesny budynek administracyjny, kasyno dla robotnik├│w i urz─Ödnik├│w z ogrodem i kioskiem dla urz─ůdzania zabaw, tworz─ů pi─Ökne obramowanie zak┼éadu."
Do ko┼äca lat dwudziestych kopalnia rozwija┼éa si─Ö pomy┼Ťlnie, a w roku 1929 osi─ůgn─Ö┼éa najwi─Öksze (a┼╝ do roku 1952) wydobycie wynosz─ůce 779038 ton, przy za┼éodze licz─ůcej 1971 os├│b. Przygotowany potencja┼é techniczny nie m├│g┼é by─ç jednak w dalszych latach w pe┼éni wykorzystany, gdy┼╝ z pocz─ůtkiem 1930r dotar┼é i do Polski wielki, ┼Ťwiatowy kryzys gospodarczy.
Brak zbytu na w─Ögiel poci─ůgn─ů┼é za sob─ů zmniejszanie liczby dni pracy w tygodniu. Wprowadzono tzw. ┼Ťwi─Öt├│wki i turnusy. Koszty produkcji wzros┼éy do granic op┼éacalno┼Ťci produkcji zak┼éadu. T─Ö dramatyczna sytuacj─Ö tak scharakteryzowano w monografii pod redakcj─ů J.Lig─Özy:
"Kapitali┼Ťci, t┼éumacz─ůc si─Ö brakiem rynk├│w zbytu i nierentowno┼Ťci─ů niekt├│rych zak┼éad├│w, przyst─ůpili do ich zamykania . I tak dyrekcja kopal┼ä i hut ksi─Öcia Donnersmarcka w ┼Üwi─Ötoch┼éowicach z pocz─ůtkiem 1932 roku wyst─ůpi┼éa do Konwencji W─Öglowej z wnioskiem o zamkni─Öcie kopalni boguszowskiej rzekomo ze wzgl─Ödu na z┼ée warunki geologiczne. Mimo gwa┼étownych protest├│w rady zak┼éadowej, miejscowych i okolicznych organizacji i wielu stowarzysze┼ä, rad gminnych itp. 1 lipca 1932 roku bez zgody komisarza demobilizacyjnego i z najwyra┼║niejszym naruszeniem przepis├│w demobilizacyjnych zamkni─Öto nie tylko kopalni─Ö w Boguszowicach, ale i s─ůsiedni─ů kopalni─Ö w Chwa┼éowicach. Wobec ogromnego oburzenia opinii publicznej prokuratura okr─Ögowa aresztowa┼éa cztery osoby z dyrekcji kopal┼ä i hut ks. Donnersmarcka; w wyniku za┼Ť rozprawy s─ůdowej w Rybniku zas─ůdzono generalnego dyrektora donnersmarckowskich kopal┼ä i hut - Oskara Vogta i naczelnego dyrektora tych zak┼éad├│w - Brunona Buzka na kar─Ö po sze┼Ť─ç miesi─Öcy wi─Özienia, 200 tys. z┼é grzywny i zap┼éacenie koszt├│w post─Öpowania s─ůdowego w wysoko┼Ťci 2 tys. z┼é; g┼é├│wnego inspektora kopalni chwa┼éowickiej - in┼╝. Maksa Bresslera i g┼é├│wnego inspektora kopalni boguszowickiej - in┼╝. Paw┼éa Teubnera s─ůd uwolni┼é jako rzekomych wykonawc├│w zarz─ůdzenia w┼éadzy odg├│rnej".
Wspomniany inspektor górniczy Pawef Teubner kierował kopalnia od czasów jej budowy do 1939 roku (!).
W latach 1936-1938 kopalnia wydobywa┼éa tylko w okresach zimowych, w lecie prowadz─ůc jedynie prace konserwacyjne. G├│rnicy, stoj─ůcy wobec realnego widma zamkni─Öcia kopalni, doprowadzaj─ů do dw├│ch wielkich strajk├│w okupacyjnych "na Jankowicach" w latach 1936 i 1938. Najostrzejszy by┼é ten w 1938 roku, kt├│ry zako┼äczy┼é si─Ö 8 sierpnia po tygodniowej g┼éod├│wce zdesperowanych g├│rnik├│w, podczas kt├│rej nad kopalni─ů powiewa┼éa czarna flaga.
Udost─Öpnione z┼éo┼╝e wyczerpywa┼éo si─Ö, za┼Ť pogarszaj─ůca si─Ö ustawicznie sytuacja gospodarcza uniemo┼╝liwi┼éa prowadzenie inwestycji dla udost─Öpnienia kolejnych pok┼éad├│w lub przygotowania trzeciego poziomu. Wprawdzie w latach 1933/34 rozpocz─Öto roboty przygotowawcze na poziomie 340m (za pomoc─ů upadowej) jednak po roku wstrzymano je ze wzgl─Ödu na brak ┼Ťrodk├│w finansowych. Sytuacja taka trwa┼éa do wybuchu drugiej wojny ┼Ťwiatowej.
W okresie okupacji niemiecki zarz─ůd kopalni zarzuci┼é pierwotny plan pog┼é─Öbienia szybu II do poziomu 340m i zaprojektowa┼é rozbudow─Ö poziomu 250m. Historia zrewidowa┼éa jednak te plany. W czasie okupacji Niemcy zrezygnowali w 1942 r. z koni jako si┼éy poci─ůgowej na dole kopalni "Jankowice", wprowadzono lokomotywy akumulatorowe oraz zastosowano pierwsze wr─Öbiarki.

Dla kopalni "Jankowice", jak i dla okolicznych miejscowo┼Ťci, okupacja niemiecka zako┼äczy┼éa si─Ö 26 marca 1945 roku. Ziemia Rybnicka wr├│ci┼éa znowu do Pa┼ästwa Polskiego.
W zwi─ůzku z nowym ustawodawstwem Rz─ůdu Polskiego, kopalnie w Polsce zosta┼éy znacjonalizowane, a wi─Öc w 1945 roku w┼éa┼Ťcicielem kopalni "Jankowice" przesta┼éa by─ç rodzina Donnersmarck├│w.
Od pierwszych lat powojennych, a┼╝ do 1975r., wraz z wdra┼╝aniem nowych rozwi─ůza┼ä technicznych nast─Öpowa┼é systematyczny rozw├│j wydobycia. Przyk┼éadowo wynosi┼éo ono:
w 1946r. -1440t/d, w 1950r. -1957t/d, w 1960r. - 5310t/d, w 1970r. - 6390t/d, a w 1975r. - 6875t/d.
W po┼éowie lat siedemdziesi─ůtych przyst─ůpiono do generalnej rozbudowy kopalni. Zg┼é─Öbiono szyb nr 5a, 6 i 7, rozbudowano poziomy wydobywcze 250 m i 400 m oraz kompleks obiekt├│w powierzchniowych. Dzi─Öki temu, a tak┼╝e - o czym warto pami─Öta─ç - dzia┼éaniom spoza obszaru techniki i ekonomii (gospodarka nakazowa), wydobycie dobowe w kolejnych latach wzrasta┼éo, osi─ůgaj─ůc w roku 1988 szczytow─ů wielko┼Ť─ç 18159 t/d.
Kolejne lata, zwi─ůzane z kryzysem a nast─Öpnie transformacj─ů gospodarki kraju, charakteryzuj─ů si─Ö spadkiem wydobycia netto; zwi─ůzane to by┼éo r├│wnie┼╝ z modernizacj─ů zak┼éadu przer├│bczego, kt├│ra mia┼éa na celu popraw─Ö jako┼Ťci w─Ögla handlowego.
Obecnie - zdolno┼Ť─ç produkcyjna kopalni limitowana jest g┼é├│wnie zdolno┼Ťci─ů produkcyjna zak┼éadu przer├│bczego i wynosi oko┼éo 18000 t/d. Z dniem 01.04.1993 roku kopalnia "Jankowice", wraz z sze┼Ťcioma s─ůsiednimi kopalniami, wesz┼éa w sk┼éad Rybnickiej Sp├│┼éki W─Öglowej S.A., a nast─Öpnie po bezma┼éa 10 latach, w dniu 01.02.2003r. zosta┼éa przej─Öta przez Kompani─Ö W─Öglow─ů S.A. 


Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Od┼Ťwie┼╝









«  stycze├ů┬ä 2018  »
pw├ůcpsn
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031











© Copyright by Boguszowice.com 2008 - 2011
design by dicon. All rights reserved.
Kontakt: diconster@gmail.com